Werken zonder rekenmethode: doelen

Werken zonder rekenmethode: doelen

In mijn blog werken zonder rekenmethode heb ik omschreven waarom ik het anders ben gaan doen. In deze blog omschrijf ik hoe ik het ben gaan aanpakken met betrekking tot de doelen.  

Werken in perioden

Via de masterclass een goede rekenstart kwam ik op het idee om van vakantie tot vakantie te werken. Dit geeft je 7 à 8 weken de tijd om je doelen te behalen.

Per periode heb ik mijn voorbereiding en weet ik waar ik naar toe wil werken. Aan het eind van de periode test ik alle kinderen of de doelen zijn bereikt. Tussendoor observeer ik veel en controleer ik of ze op de goede weg zijn. Dit doe ik aan het begin van het jaar met behulp van het digikeuzebord.

Van einddoelen naar tussendoelen

De eerste stap is de einddoelen verdelen over vijf perioden. Je kunt ook de masterclass volgen, dan krijg je dat al kant-en-klaar. Is dit geen optie voor je? Gebruik dan in ieder geval het document tussendoelen rekenen-wiskunde van de SLO. Met regelmaat pak ik dit document erbij om te kijken of ik op de goede weg zit.

Tussendoelen rekenen-wiskunde

Een voorbeeld met getalbegrip – tellen

Probeer de einddoelen in kleine stukken te verdelen. In eerste instantie in perioden, daarna in weken en dagen. Eén van de einddoelen van getalbegrip is bijvoorbeeld:

Kan de getalrij tot 100 opzeggen en vanaf elk getal verder- of terugtellen.

Hier ben ik een aantal perioden mee bezig. In mijn voorbeeld heb ik het alleen over het verder tellen. Periode 1 ziet er als volgt uit:

Week 1 Tellen tot 20
Week 2 Tellen tot 30
Week 3 en 4 Tellen tot 40
Week 5 Tellen tot 50
Week 6 Tellen tot 60
Week 7 en 8 Herhalen en controleren

Hiervoor gebruik ik ook het 100 dagen rekenproject van Slimme Kleuters. Hoeveel dagen we op school zijn, zoveel tellen we in ieder geval. Daarna oefenen we in het getalgebied wat op het programma staat.

Dit doen we altijd bewegend. Elke stap is één tel en tellen we terug dan lopen we achteruit. In periode 2 tellen we tot minimaal 100. De perioden daarna herhalen we dit regelmatig. Uiteindelijk zitten we in periode 3 op de 100 dagen. Rond die tijd doe ik veel rondom het getalbegrip tot 100.

Een voorbeeld met klokkijken

Bij het klokkijken wijk ik iets van de tussendoelen af. Als je kijkt naar de einddoelen van groep 3 (SLO) dan hoeven de kinderen alleen op de analoge en digitale klok de hele uren te weten. Kan op een analoge en digitale klok de hele uren aflezen (zoals 3 uur, 18.00). In de methode en Cito wordt meer van de kinderen gevraagd. Hier leg ik mijn doelen dus iets hoger.

Zelf heb ik ongeveer de volgende opbouw:

Periode 1 hele uren
Periode 2 hele uren en halve uren
Periode 3 één uur verder of terug
Periode 4 hoeveel tijd zit er tussen (hele uren)
Periode 5 herhaling alle onderdelen

Flexibel door de leerlijnen

Het fijne van het ontwerpen van je eigen lesprogramma is dat je er flexibel doorheen kunt bewegen. Afgelopen jaar merkte ik dat veel kinderen de hele uren al beheersten vanuit groep 2. Dan ga ik direct door naar de halve uren. Dit is op meerdere gebieden zo. Loopt iets nog niet naar verwachting dan besteed ik er meer tijd aan. Gaan er al dingen goed dan versnel ik. Wel met herhaling, zodat iedereen hierin goed mee kan komen.

Van perioden naar weken

Als je de doelen over de perioden hebt verdeeld en weg hebt gezet over de weken dan kan je invulling gaan geven aan je lessen. Elke dag zorg ik voor een instructiemoment in de domeinen getalbegrip of bewerkingen. Hier heb ik voor mezelf een regelmaat in aangebracht.

Periode 1: zomer tot herfstvakantie

Voor periode 1 had ik voor mezelf ongeveer de volgende opbouw.

Maandag en dinsdag Getalbegrip
Woensdag en donderdag Bewerkingen
Vrijdag Herhaling
100 dagen rekenproject

Naast de instructielessen staat elke dag tellen (verder en terug) en het rekenrek op het programma. Dit doe ik niet altijd tijdens de rekenles zelf, maar pak ik een ander moment voor op de dag.

Meten en meetkunde

In de vierde week van elke periode heb ik een week rondom een onderdeel uit het domein meten. Hier doe ik een week over. De meetkundelessen staan ’s middags tijdens thematijd op het programma. Ik begin altijd met het onderdeel patronen maken.

Periode 2: herfst tot kerstvakantie

Voor periode 2 (en daarna) had ik weer een andere aanpak.  Voornamelijk om het mezelf wat makkelijker te maken. Elke dag een ander soort les vraagt veel voorbereidingstijd van je. Vanaf deze periode heb ik ervoor gekozen om aan één doel per week te werken met herhaling van voorgaande doelen. Herhaling doe ik standaard op de maandag.  Een terugblik op de week ervoor met vooruitblik op wat er gaat komen. In één week probeerde ik dan met een lesdoel de stappen uit het handelingsmodel te doorlopen:

Handelingsmodel uit het Protocol Ernstige Reken Wiskunde Problemen en Dyscalculie (2011)

In periode 1 en 2 heb ik extra rekentijd in mijn lesrooster met o.a. tellen en het rekenrek. Daarna verschuift die extra oefentijd naar het automatiseren.

De dagelijkse praktijk

Mijn lesprogramma is uiteindelijk ontstaan vanuit allerlei bronnen. Denk aan de rekenmethode, cursussen die ik heb gevolgd en rekenliteratuur. Daarnaast gebruik ik Instagram en Facebook om inspiratie op te doen.

Ik gebruik dus nog steeds de rekenmethode als bron. De handleiding en software niet gebruiken is toch zonde. Er staan in de methode relevante instructies en/of spelideeën die je goed kunt gebruiken. Vandaar dat ik gezocht heb naar overlap. Waar ik het kan gebruik ik het en anders volg ik mijn eigen koers. Voor periode 1 heb ik zelf allemaal digibordlessen in Gynzy gemaakt, zodat het precies aansluit bij wat ik wil aanbieden.

Tot slot

Ik hoop jullie met mijn blog een klein beetje op weg te helpen. Mocht je hulp nodig hebben? Neem contact met met op via info@derekenhoek.nl

Wie weet kan ik iets voor je betekenen!

Kopafbeelding van DarkWorkX via Pixabay

Werken zonder rekenmethode

Werken zonder rekenmethode

In mijn eerste jaar groep 3 volgde ik de rekenmethode van onze school vrij nauwkeurig. Al snel kwam ik erachter dat de rekenmethode niet voldeed. Waar ik het in het begin nog wel prettig vond dat de rekendoelen niet zo hoog gegrepen waren (meer tijd voor lezen), liep ik later vast.

De leerstof ging in de methode opeens heel snel en sloeg stappen (naar mijns inziens) over. Weinig materiaalgebruik en veel op het formele niveau. Het werken in het werkboek vond ik niet veel toevoegen. In groep 3 kan je nog zoveel leerstof aanbieden door middel van spel. Daarnaast ging er veel rekentijd verloren met werkinstructie.

Cito-toets

In januari kwam het (bijna) gevreesde moment. De Cito-toets rekenen-wiskunde 3.0. Tijdens het voorlezen van deze toets wist ik het al. Dit gaat het voor veel leerlingen niet worden. Waar ze bij de methode toetsen stuk voor stuk hoge scores haalden, was deze toets van een heel ander niveau.

Schoolanalyse

Tijdens de schoolanalyse rekenen kwam het gesprek dan ook al snel op groep 3. Samen concludeerden we dat de methode niet voldeed aan onze eisen. Als we de overgang van groep 2 naar groep 3 soepeler wilden laten verlopen, het rekenplezier wilden vergroten en betere resultaten wilden behalen moest er iets gebeuren.

Maar hoe nu verder?

Afbeelding van TeroVesalainen via Pixabay

Dat moment was het startsein van het project: we gaan het anders doen. De maanden na de schoolanalyse heb ik veel gelezen, rondgekeken en nagedacht.  Hieronder beschrijf ik wat ik in mijn zoektocht tegenkwam en wat mij heeft geholpen om het rekenonderwijs anders vorm te geven.

Facebookgroepen

Tijdens mijn zoektocht merkte ik al snel dat er veel meer leerkrachten mee bezig waren. Er werden bijvoorbeeld Facebookgroepen opgericht om bepaalde rekenmethoden anders te gaan gebruiken. In die groepen werden spellen en lesideeën gedeeld.

Het idee was om de eerste blokken van een rekenmethode in te korten of over te slaan. Op deze wijze ontstaat er meer ruimte in het programma. De lesstof werd ook meer op een spelende wijze aangeboden. De eerste paar rekenhoofdstukken zijn hoofdzakelijk hoofdstukken met leerstof van groep 2. Deze manier van werken was nog niet helemaal wat ik zocht, maar al wel beter dan het aanbod wat er lag.

Inmiddels worden deze Facebookgroepen niet meer zo intensief gebruikt. Wie er toch belangstelling voor heeft, je vindt ze hier en hier.

Spelend leren

Er werd in de tijd van mijn zoektocht door de klasvanjufLinda een e-book uitgebracht over de overgang van groep 2 naar 3 “Spelend leren”. Zij heeft daarin haar werkwijze met rekencircuits en spellen omschreven.

Op een gegeven moment dacht ik die kant op te willen. Het spelend leren voor kinderen in groep 3 heeft me altijd al aangesproken. Met dit idee in mijn achterhoofd was ik begonnen om de rekenlessen vorm te geven. Hele schema’s had ik al klaar om mee aan het werk te gaan. Ik had zelfs uitgezocht welke doelen van het digikeuzebord erbij passen, zodat ik daar verder mee kon werken in groep 3.  Op deze manier had ik gelijk een observatie en registratiemanier gevonden.

Methodedoelen rekenmethode gekoppeld aan digikeuzebord doelen én spelletjes.
Methodedoelen van de rekenmethode gekoppeld aan doelen vanuit het digikeuzebord. Met bijpassende spelletjes.

Een goede rekenstart in groep 3

Uiteindelijk kwam de masterclass van Wizz-scholing op mijn pad “Een goede rekenstart in groep 3”. Op die avond viel alles op zijn plek. Ik had gelijk dat de methode niet voldeed. Het moest inderdaad anders. Gelukkig heb ik op die avond goede handvatten gekregen om aan de slag te gaan. 

Eigen werkwijze

De dag na de masterclass kwam ik op school en vroeg ik aan de directrice of ik de rekenmethode in groep 3 helemaal los mocht laten. Ik wilde het zelf gaan doen, een eigen werkwijze ontwikkelen. Wat ik heel fijn vond is dat ik direct alle vertrouwen kreeg. Ik mocht aan de slag met mijn eigen visie op het rekenen in groep 3.

Opbrengst

Nog steeds ben ik heel blij dat ik deze stap heb genomen. Het hele traject heeft veel tijd en energie gekost, maar uiteindelijk ook veel opgeleverd. We hebben er als school zelfs de Drentse onderwijsprijs mee gewonnen.

Belangrijker vind ik echter de gemotiveerde en betrokken kinderen en dat we zien dat de overgang van groep 2 naar groep 3 veel minder groot is. Mooi meegenomen is dat de resultaten ook een stuk hoger zijn. Alles wat we voor ogen hadden tijdens die ene middag terwijl we de schoolanalyse van rekenen deden.

Door middel van spel valt er veel te leren!

Meer weten?

Hoe het rekenonderwijs er nu precies uitziet? In een andere blog schrijf ik over het ontwikkelproces en wat daar allemaal bij kwam kijken.

Mocht u nu al vragen hebben of meer willen weten. Neem gerust contact met mij op. Dit kan via het contactformulier op de site of door een mail te sturen naar info@derekenhoek.nl