Selecteer een pagina
Manieren van automatiseren

Manieren van automatiseren

Bij het lezen is er over het algemeen dagelijks tijd en ruimte voor het herhalen van de letters en de woorden. Bij het rekenen is het automatiseren net zo belangrijk. Het automatiseren is belangrijk om eventuele rekenproblemen in de bovenbouw te voorkomen. In deze blog laat ik een aantal manieren zien hoe ik het automatiseren van de rekenleerstof in groep 3 aanpak.

Lees hier meer over automatiseren en memoriseren. 

Werkboek of werkbladen

Wanneer je me wat langer volgt weet je dat ik liever niet met werkboeken werk. Echter voor het automatiseren maak ik een uitzondering. Na de herfstvakantie introduceer ik een (automatiseer)werkboekje waarin de kinderen kennis maken met het op papier werken.

Het ideale werkboekje heb ik nog niet gevonden. Vaak maak ik aan het begin van het jaar zelf werkboekjes waarin de leerstof van een voorgaande periode terugkomt. Hiervoor maak ik gebruik van diverse websites waarin je kant-en-klare werkbladen kunt uitprinten, ik maak gebruik van kopieermappen (Met Sprongen Vooruit, Maatwerk of werkbladen die bij een rekenmethode horen) of ik maak de werkbladen zelf.

Vanaf januari krijgen de kinderen een echt werkboek met sommen. Hier werken ze regelmatig 10 minuten achter elkaar in. De kinderen die nog niet zo ver zijn krijgen op dat moment extra instructie om de rekenleerstof onder begeleiding te oefenen. We racen ook wel eens door de sommen: even 2 minuten op je allersnelst sommen maken.  

Spelenderwijs automatiseren

Er zijn verschillende manieren om spelenderwijs te automatiseren. Natuurlijk denk ik hierbij aan diverse (bord)spellen die op de markt zijn. Ik maak zelf veel gebruik van mijn eigen spellenpakketten. Zo zet ik mijn spelborden in om de sommen te oefenen, maar maak ik ook veel gebruik van de flitskaartjes van de splitsingen en de sommen. Deze kan ik bij veel spellen inzetten, zo zijn de kinderen doelgericht bezig.

Bij het automatiseren wil je natuurlijk dat de kinderen veel sommen in korte tijd weten te beantwoorden. Om de tijdsdruk op te voeren kan je zandlopers of timers inzetten. Wanneer kinderen bij een (bord)spel een som of splitsing moeten oplossen kan je de regel toevoegen: los zoveel mogelijk sommen binnen de tijd van de zandloper op. Die somkaartjes mag je houden of zoveel punten heb je verdiend. Een kleine wijziging aan het spel, maar zo voeg je eenvoudig het element tijd toe in het rekenspel. 

Spellen

Er zijn ook heel veel spellen op de markt die goed in te zetten zijn in de rekenles en thuis. Denk maar aan Regenwormen, Yahtzee en Qwixx. Spellen waarbij veel uitgerekend mag worden. Daarnaast werken de Drempelspellen en de spellen van MSV ook goed om het automatiseren op gang te helpen. Waarbij deze het voordeel hebben dat ze ook per drempel in te zetten zijn, zodat ze ondersteunend kunnen werken bij het rekenmuurtje van Bareka.

Coöperatieve werkvormen

Naast bordspellen kan je ook spelenderwijs automatiseren door gebruik te maken van coöperatieve werkvormen. Er zijn diverse in te zetten: denk maar aan mix en ruil, binnen- en buitenkring of de rotonde. Allemaal werkvormen die ook voor het automatiseren nuttig zijn. Zelf gebruik ik hier vaak de splits- of somkaartjes voor. Iedereen krijgt een kaart en zoekt zoveel mogelijk klasgenoten op om de sommen op de kaartjes te oefenen.

Maar ook met de vingers kan er veel geoefend worden, bijvoorbeeld in de binnen- en buitenkring. De binnenkring flitst een getal op de vingers, de buitenkring moet dit aanvullen tot een van tevoren afgesproken getal tot 10. Of de binnen- en buitenkring flitst tegelijkertijd een vingerbeeld en je krijgt een punt wanneer het samen 10 is. De rotonde is weer leuk om met een groepje zoveel om de beurt mogelijk sommen te benoemen die samen 1 zijn of samen 10. Of om alle splitsingen op te noemen van 7.

Foto 1: bewegend automatiseren. De één zegt een som en de ander springt op het goede antwoord. Foto 2: coöperatieve werkvorm mix en ruil met de splitsingen. Foto 3: met dobbelstenen kan je ook automatiseren. Gooi 2 dobbelstenen en zeg zo snel mogelijk hoeveel het samen is. 

Bewegend automatiseren

Een aantal coöperatieve werkvormen vallen ook onder bewegend automatiseren. Lopen door de klas en in beweging zijn door sommen op te lossen. Bij het bewegend automatiseren is er echter nog veel meer mogelijk. Denk maar aan al die jog- en beweegfilmpjes die er online zijn. Heb je die van mij al gevonden op YouTube? Je kunt de hele tijd joggen, maar dat is helemaal niet nodig. Je kunt meerdere bewegingsvormen toevoegen, namelijk: op één been staan, jumping jacks, stappen op de plaats, knieheffen, je linkervoet optillen en met je rechterhand aanraken, etc.

Wil je nog meer leuke beweegtips voor het automatiseren? Mijn gratis e-book bewegen en rekenen kan je hieronder downloaden.

Dieren en rekenen

Dieren en rekenen

Voor het thema dieren had ik al het één en ander aan materiaal gemaakt. Nu staat alles rondom dit thema bij elkaar in deze blog, zoals rekenideeën rondom het thema dieren, diverse downloads en een beweegfimpje. Veel plezier met het rekenen rondom thema dieren.

Rekentips rondom het thema dieren

Voor het thema dieren zijn voldoende rekentips te bedenken. Zelf maak ik bij het thema dieren altijd gebruik van diverse puzzels, zoals de tangram. 

Tangram

Laat de leerlingen dieren maken van tangram. Dat kan ook met allerlei verschillende soorten tangram. Denk ook maar eens aan het tangram-hart of ei. Laat de leerlingen zelf dieren ontdekken met tangram puzzelstukken of gebruik als introductie het boek Tangramkat.

De rekenhoek – een puzzelhoek

Verander de rekenhoek in een puzzelhoek. Leg daar bijvoorbeeld tangrampuzzels neer of andere dieren puzzels. Kijk ook eens in de kast van de kleuters. Maak ook eens gebruik van een puzzel met heel veel stukjes (200 of 300). Deze puzzel maken wordt een groepswerk. Elke keer leggen kinderen er een stukje bij.

 

Dierentuin maken

Maak met de kinderen een dierentuin met constructiematerialen. Maak voor het maken van dieren bijvoorbeeld eens gebruik van het constructiemateriaal LaQ. Uiteindelijk maken ze van de dierentuin een plattegrond. Wie weet nog met een legenda en een folder. Een opdracht waarbij alle vakgebieden komen kijken. Bij onderstaande foto’s zie je een voorbeeld van een dinopretpark. 

Beweegfilmpje E3 – thema dieren

Ga in beweging met het beweegfilmpje dieren. Onderstaand filmpje is de snelle variant (3 a 4 seconden per beeld). Er is ook een versie beschikbaar waarin het tempo wat lager ligt.  

Downloads

Hieronder staan diverse downloads rondom het thema dieren. 

Bingo voor twee – getalbegrip

Speel in tweetallen het spel bingo voor 2 getalbegrip. Zoek elke keer het grootste getal tot 100. Wie krijgt de meeste vakjes bedekt of misschien wel allemaal! Download het hier:

Bingo voor 2 – dieren – getalbegrip tot 100.

Dieren rekenplaat

Print een rekentekening uit (twee soorten). Geef somkaarten, splitskaarten of dobbelstenen. De kinderen lossen de som op (of maken de som) en kleuren een vakje van de kleurplaat.

Dieren rekenplaat

Nog meer downloads op de site

Klik op de afbeeldingen hieronder voor twee geldspellen en/of  blue-bot kaarten.

Dieren geldspel
Dieren dobbelspel

Reken en teken – dieren

Bij het pakket reken en teken gaat het om sommen maken met meerdere dobbelstenen. Reken uit hoeveel het samen is (of maak er een minsom van). Kijk op het schrijfoefeningenblad welke schrijfoefening daarbij hoort. Vul nu een stukje kleurplaat in met de betreffende schrijfoefening.

4.95

Pasen en rekenen

Pasen en rekenen

In een eerdere blog beschreef ik al allerlei rekenactiviteiten rondom Pasen. In deze blog beschrijf ik andere ideeën rondom het thema Pasen en rekenen.  Met diverse downloads, tips en een beweegfilmpje.

Rekenen met eieren

Eieren in de rekenles doen het altijd goed. Zeker rondom Pasen is het rekenen met eieren extra leuk. Tel de paaseitjes, zoek de eieren, vul de eierdoos… Hieronder beschrijf ik een aantal ideeën wat je ermee kunt doen. 

De balansweegschaal

Leg de eieren in een rekenhoek, zet er een balansweegschaal bij en laat de kinderen wegen. Je kunt de kinderen laten experimenteren of voegt er een opdracht aan toe. Zelf heb ik hiervoor opdrachtkaarten gemaakt die de kinderen kunnen uitvoeren. Ze zien hoeveel eieren in elk weegbakje moeten komen. Daarna moeten ze de weegschaal of in balans krijgen of juist niet in balans. Hiervoor voegen ze knikkers toe. Dit kan door de knikkers in de eieren te stoppen. In elk ei moeten evenveel knikkers komen. Welke knikkers heb je daarvoor nodig: grote of kleine? Een extra opdracht kan zijn dat de kinderen noteren hoeveel knikkers ze in het ei hebben gestopt om de opdrachtkaart te voltooien.

Deze opdrachtkaarten waren een gratis download voor de deelnemers van Zinderend Zwijsen (2021). Ik heb het document 3 tips voor in de de rekenhoek (thema Pasen) toegevoegd als gratis bijlage bij het mini spellenpakket rondom Pasen.

Zelf een balans ontwerpen

Laat iedereen zelf een balans ontwerpen met natuurlijke materialen en buitenspeelgoed van de kleuters. Hoe zorg je dat het wegen eerlijk verloopt? Hoe krijg je de weegschaal in balans? Ga vervolgens eieren wegen.

Pasen balansweegschaal

Eieren zoeken

Stop in een aantal plastic eieren een opdrachtkaartje: een som of een telopdracht. In het mini spellenpakket voor Pasen zitten tel- en opdrachtkaartjes die je hiervoor kunt gebruiken.

Verstop de eieren op het plein (of in de klas). Noteer op een plattegrond waar je de eieren hebt verstopt. Geef de kinderen de plattegrond en laat ze zoeken naar de eieren. Naast de plattegrond nemen de kinderen ook een blad mee om de uitkomst van de som te noteren of om op te schrijven hoeveel de uitkomst is van de telopdracht. Zo gaan de kinderen op zoek naar alle eieren. 

Je kunt er ook voor kiezen om bij een telopdracht nog een som te laten opschrijven. Ze hebben bijvoorbeeld 12 kuikentjes geteld. Hier moeten ze nog een som bij bedenken, bijvoorbeeld 10 + 2 = 12, 6 + 6 = 12 of 2 x 6 = 12. Hiervoor heb ik een download gemaakt: zoek en los op

Sommen maken

Stop in de eieren getalkaartjes naar keuze. Bijvoorbeeld in elk ei een getalkaartje van  t/m 10 of gebruik de getallen 1 t/m 5 meerdere keren. De kinderen pakken 2 (of meer) eieren. Ze maken de eieren los en halen de getalkaartjes eruit. Met deze twee getallen maken de kinderen een plus, min of een keersom. Deze schrijven ze op een wisbordje. De eieren gaan weer terug in een mandje. 

Op de goede volgorde

Schrijf op de eieren getallen in het getalgebied waar je in aan het werk bent. De kinderen leggen de eieren van klein naar groot of van groot naar klein. Dit kan ook in een eierdoos. Werk je rondom het getalgebied van 20 (bijvoorbeeld in groep 2)? Dan kunnen de kinderen de eieren vullen met net zoveel knikkers of kralen. 

Eieren combineren

Schrijf op de ene helft van het ei een som en op de andere helft van het ei een antwoord. De kinderen combineren de helften tot één goed ei. Dit kan ook met de splitsingen. De kinderen zoeken twee ei helften bij elkaar die samen 10 zijn (of 9, of …). Laat ze opschrijven welke sommen of splitsingen ze hebben gevonden.

Rekenkleurplaat

Voor een rustig momentje zijn rekenkleurplaten altijd fijn. Ik heb er een aantal gemaakt die je kunt gebruiken in de klas. Er is er één om de splitsing van 10 te oefenen. Dat is er een kleuropdracht om goed bij na te denken. Je ziet namelijk een getal in de tekening. Vul dat getal aan tot 10. Zoek het getal bovenaan de kleurplaat en je weet welke kleur je het vakje moet geven. Naast de splitsvariant is dezelfde kleurplaat ook als kleuren op nummer toegevoegd. Deze kleurplaat kan je bijvoorbeeld combineren met somkaartjes. De kinderen draaien een kaart om. Rekenen de som of de splitsing uit. Ze kijken welke kleur bij dat antwoord hoort en kleuren een vakje in de kleurplaat met het juiste getal.  

Daarnaast zijn er twee kleurplaten om het klokkijken met de hele uren te oefenen. Eén kleurplaat is volledig analoog en de ander ook met digitale tijden.   

Spiegelen en symmetrie

Teken een groot ei op een A3-papier (of laat de kinderen dit zelf doen). Zet een streep door het midden van het ei. Laat de kinderen nu de ene helft van het ei versieren met vormen of figuren. Vervolgens moeten ze dit spiegelen op de andere helft van het ei. Dit kan je doen door te tekenen, maar kan ook met echte materialen. Gebruik hiervoor kralen, knopen, knutselmaterialen, blokjes, mozaïek figuren of wat je ook beschikbaar hebt.  Werk je in tweetallen? Maak dan allebei een helft van een ei. Wissel van plaats. Maak vervolgens het ei van de ander spiegelend af. Misschien kan je er zelfs symmetrie in aanbrengen door het ei in vieren te verdelen. 

Beweegfilmpje Pasen

Op YouTube staan 2 beweegfimpjes in het thema Pasen. Een snelle variant (2 a 3 seconden per beeld) en een gewone variant (ongeveer 4 seconden per beeld). In deze beweegfilmpjes komen allerlei rekenonderdelen van groep 3 terug: splitsen van 10, sommen tot 10, klokkijken half uur: 1 uur verder, klokkijken heel uur: 1 uur terug, sprongen van 2, 5 en 10 en aflezen van vingerbeelden en het rekenrek.

Veel plezier met het rekenen rondom het thema Pasen! 

Thema spellenpakketten

Piraten en rekenen

Piraten en rekenen

Het thema piraten is zeker een geschikt thema om aan divers rekendoelen te koppelen. Denk maar aan echte schatkaarten maken en die routes lopen, afstanden inschatten en al je verzamelde munten tellen. Of je gaat er spelenderwijs mee aan de slag met diverse spellen. In deze blog staan allerlei ideeën rondom piraten en rekenen op een rij.

Zoek de schat

Maak een plattegrond van de klas, school of het plein. Verdeel de klas in tweetallen. Laat het ene kind een voorwerp verstoppen en de verstopplek aangeven met een kruis op de schatkaart (plattegrond). Leuk is wanneer de kinderen een route aangeven die gelopen dient te worden. Wanneer dit gedaan is mag de ander de schat zoeken. Laat de kinderen elkaar eventueel aanwijzingen geven: loop 10 stappen rechtdoor, zigzag tussen de palen op het plein, loop tussen de twee bomen, ga voor het bankje naar links, etc. Lukt het om de schat te vinden? Hierna wissel je natuurlijk van rol. Lamineer de plattegronden zodat er met whitebordstift gewerkt kan worden en de route eenvoudig gewist kan worden.

Afstanden inschatten

Als piraat is het handig dat je de afstanden goed kunt inschatten. Denk je maar eens in wanneer je als piraat nog 10 passen moet lopen totdat je bij de schatkist bent. Hoeveel is 10 passen? Is dat tien keer een voet tegen een voet zetten? Of zijn dat 10 grote passen? Waar moet je de schat precies zoeken? Bespreek met elkaar hoe je het beste afstand kunt meten. Is dat met een natuurlijke maat? Of juist met een meetlint? Meet afstanden met verschillende lichaamsdelen. Laat deze bevindingen noteren op een papier. Daarnaast is het leuk om met meetlinten te meten. Hoeveel is nu 10 meter? Is dat evenveel als 10 grote stappen? Of hoeveel stappen (voet tegen voet) kan je zetten totdat je 10 meter hebt gelopen? Is dat voor iedereen evenveel?

Gratis downloads

Voor het thema Piraten zijn er ook enkele gratis downloads beschikbaar, zoals splitspalen en de spellen Schattenjacht en Bingo voor twee. .

Splitspalen 

Zelf gebruik ik de Splitspalen vooral in de rekenhoek. Daar staat zo nu en dan de splitsbuis. De leerlingen gooien knikkers door de splitsbuis heen. Ze noteren op het wisbordje met splitspalen de splitsingen die daaruit rollen. Er is ook een variant bij waarin de kinderen ook sommen met de splitsingen moeten maken. Door de afbeelding gaat dit vrij automatisch, maar wel een goede oefening om het verband te zien tussen splitsen, optellen en aftrekken.

Bingo voor twee

Speciaal voor het getalbegrip tussen 50 en 100 is het spel Bingo voor 2 – piraten. In dit spel gaan de kinderen op zoek naar het getal wat het meeste waard is. Want zoveel munten wil je natuurlijk in je schat. Zorg er wel voor dat het getal op je bingokaart staat.

Spel Schattenjacht

Speel met elkaar een rekenspel rondom bewerkingen. Het is een variant op het spel maanlanding (blog van de ruimte) en een spel die in het spellenpakket bewerkingen – deel 1 zit. Download hier het piratenspel Schattenjacht

Nog meer piraten en rekenen

Op mijn Pinterestpagina en YouTube kanaal staan ook nog piratenideeën en een beweegfilmpje.

  • Pinterest en piraten, klik hier
  • YouTube en piraten, klik hier

Wil je nog meer piraten?

Er is ook een piraten pakket die je aan kunt schaffen in de winkel!

De ruimte en rekenen

De ruimte en rekenen

Thema de ruimte is een interessant thema om over te werken en te rekenen. Bij de leesmethode Lijn 3 gaat thema 7 over de zon, maan en sterren. Om ook met het rekenen aan te sluiten bij dit thema heb ik een aantal spellen, filmpjes en een quiz gemaakt om te gebruiken. Ook wanneer je niet met Lijn 3 werkt is dit thema zeker interessant.

Beweegfilmpjes de ruimte

Hieronder zie je het beweegfilmpje passend bij dit thema. Op deze manier kan je binnen het thema de ruimte op een leuke manier rekenen. De rekenstof die hierin voorkomt zijn: de verliefde harten, splitsen van 8 en 9, sommen (dubbelsommen en 5-sommen), sprongen van 2, 5 en 10, klokkijken (halve uren), geldbedragen uitrekenen en het aflezen van een rekenrekbeeld. En wanneer je alleen het verder tellen en terugtellen tot 100 wilt oefenen heb ik ook nog een ander filmpje gemaakt om te gebruiken. Dat filmpje staat hier.

Rekenquiz de ruimte

Een leuke introductie voordat je het beweegfilmpje gaat gebruiken is de rekenquiz. Elementen uit het beweegfilmpje zijn omgezet naar een rekenquiz. Deze rekenquiz is ook voor het thuisonderwijs te gebruiken. Zet het filmpje op pauze wanneer het te snel gaat. Het enige wat de kinderen nodig hebben is een rood of groen voorwerp. Hiermee laten ze zien welk antwoord zij denken dat goed is.

Rekenspelletjes

Ik heb ook een aantal rekenspelletjes gemaakt om te spelen in de klas (of thuis). Deze spelletjes zijn gratis te downloaden. De spelbeschrijvingen staan in de documenten zelf.

Race naar de maan

Het spel Race naar de maan is in de vorm van de download geschikt voor groep 2. Het spel is namelijk ooit bedacht en gemaakt door mijn zoon voor zijn juf. Om het geschikt te maken voor groep 3 (of 4) een tip: Gebruik in plaats van de opdrachtkaartjes waarbij je moet tellen de som- of splitskaartjes vanuit mijn blog Levend Stratego of uit de spellenpakketten. Wanneer je dit doet dan is het spel ook voor andere groepen prima te spelen! Voor de planeten kan je ook 2 verschillende kleuren fiches gebruiken

Maanlanding

Bij het spel ‘Maanlanding’ oefen je sommen tot 10. Daarnaast bedenk je ook zelf een plus- en een minsom bij getallen. Wie is er als eerst op de maan?

Rekenkleurplaten

Ik heb twee kleurplaten gemaakt in het thema van de ruimte. Zo kunnen de kinderen sommen tot 10 uitrekenen of kijken tussen welke tientallen een getal hoort. Beide tekeningen hebben 2 versies: alvast een gekleurde sterrenachtergrond en een blanco achtergrond om zelf in te kleuren.

Nog meer inspiratie?

Kijk op mijn Pinterest-pagina. Daar staan meer ideeën die je kunt gebruiken.