Rekenen zonder werkboeken

Rekenen zonder werkboeken

In mijn blog over rekenmaterialen schrijf ik dat ik tot de meivakantie zonder werkboeken werk. In dit verhaal neem ik jullie mee hoe je zonder werkboeken kunt werken én toch de methode kunt volgen.

De rekenmethode

Vooral bij de oude versies van de rekenmethodes was er aanpassing nodig. Dit heeft ook tot reden gehad dat ik het compleet anders ben gaan doen. Lees hiervoor ‘werken zonder rekenmethode

Inmiddels is er een nieuwe generatie methoden op de markt die wel verbeteringen hebben laten zien. Zelf blijf ik bij mijn eigen werkwijze, aangezien ik merk dat dit beter aansluit bij de kinderen die net in groep 3 komen. De overgang van groep 2 naar groep 3 is minder groot doordat de rekendoelen spelenderwijs aan bod komen. Eigenlijk net zoals ze gewend zijn bij de kleuters. Nu een aantal jaar verder ben ik er zo in thuis, dat ik tot de meivakantie zonder werkboeken werk. Je hoeft echter niet groots te denken om het anders te doen. Het kan ook met kleine stappen en met een rekenmethode! In deze blog ga ik hier verder op in.

Gebruik de methode (optie 1)

De eenvoudigste stap is om de methode te volgen. Het enige wat je doet is het werkboek weglaten en spel toevoegen. Zeker tot de herfstvakantie is dit vrij eenvoudig toe te passen. De meeste doelen die dan in de rekenmethode aan bod komen zijn om te buigen naar spel (binnen of buiten). Je kunt dit dan klassikaal, in een rekencircuit of juist nog in een rekenhoek aanbieden. Schaf je voor de eerste periode geen werkboeken aan? Dan bespaar je geld. Mijn tip: koop hiervoor rekenmateriaal. Op deze manier is het al eenvoudiger om het werkboek te laten liggen! Deze eerste periode zet ik ook vaak in op het schrijven van de cijfers.

Flexibel gebruik van de methode (optie 2)

Deze optie adviseer ik vooral als je al wat meer in de methode zit. Of in ieder geval weet wat de kinderen eind groep 3 moeten beheersen. Je kunt doelen gaan clusteren of uit elkaar halen. Merk je dat doelen zijn bereikt, dan kan je snel verder. Je creëert hiermee ruimte in het programma wanneer onderdelen lastiger zijn of meer oefeningen vergen. Vergeet echter niet om leerstof te herhalen!

Maak een periodeplanning

Wil je flexibel werken met de methode? Dan kan het handig zijn om een periodeplanning te maken. Bekijk de doelen uit de rekenmethode die je normaal gesproken in die periode zou behandelen. Schrijf de doelen uit, cluster ze en maak een planning voor een aantal weken. Bijvoorbeeld van vakantie tot vakantie. Zo blijf je wel verbonden aan de methode, maar maak je ook je eigen keuzes. Moeilijke leerstof uit een vorige periode neem je hierin mee. Bekijk of je leerstof uit de werkboeken kan vervangen voor spel.

Combinatie spel en werkboek

Daarnaast kan je er ook voor kiezen om wel het werkboek te gebruiken én daarnaast spel in te zetten. Deze manier van werken gebruik ik vooral aan het eind van groep 3. Ik gebruik het werkboek wanneer ik het van toegevoegde waarde vind (vooral het automatiseren of het kort inoefenen van een doel) en zet daarnaast spel in. Het komt regelmatig voor dat kinderen een half ingevuld werkboek mee naar huis krijgen.

Voorbeeld van spelenderwijs rekenen

Getalsymbolen tot 20 op volgorde zetten en kennis hebben van de buurgetallen tot 20.

Heb je al een rekenbakje voor ieder kind? Dan is spelenderwijs rekenen heel eenvoudig rondom dit doel. Iedereen pakt zijn rekenbakje en haalt daar de getalkaarten tot 20 uit. Hier zijn verschillende spellen mee te doen:

  • Op volgorde laten leggen van 0 naar 20 of juist van 20 naar 0.
  • Zeg een getal. Leerling wijst het getal aan.
  • Zeg een getal. Leerling wijst de buurgetallen aan.
  • Zeg een getal. Leerling draait het getal (of de buurgetallen) om.

Je kunt ook elke leerling één kaart geven van 0 tot 20. Laat ze op volgorde gaan staan in de klas of buiten. Of laat de leerlingen door de klas lopen met één getalkaart. Ze zoeken een maatje, benoemen de buurgetallen en wisselen van kaart.

Geen werkboek, maar wel papier!

Dat ik geen werkboeken gebruik betekent niet dat kinderen niets op papier doen. In het begin gebruiken we veel rekenpapier (leeg A4-papier) of een wisbordje. Hier werken de kinderen op eigen niveau de bewerkingen of rekenstof uit. Daarnaast zet ik vanaf de herfstvakantie werkbaden in. Hierboven zie je een voorbeeld van rekenpapier en een wisbordje.

Automatiseren

Aangezien het automatiseren van de sommen tot 10 heel belangrijk is, heb ik daar wel een werkboekje voor. Eerder gebruikte ik sites als sommenprinter of sommenmaker. Om mezelf tijd te besparen koop ik nu een kant-en-klaar werkboekje. Vanaf de kerstvakantie oefenen de kinderen hier dagelijks een paar minuten in.

Tips voor bij het werken zonder werkboeken

Hieronder staan tips waar je spel kunt vinden of waar je het werkboek door kunt vervangen. De belangrijkste tip is misschien wel. Begin klein! Alle beetjes helpen. Geef jezelf de tijd om deze manier van werken eigen te maken. Door spelenderwijs te rekenen met methode creëer je eenvoudig een doorgaande leerlijn en weet je dat het programma voortgezet kan worden mocht je uitvallen. Vergeet echter niet instructie te geven, instructie blijft onderdeel van de rekenles.

Gebruik deze site 🙂

Voor verschillende domeinen staan hier al allerlei tips en spelideeën. Daarnaast heb ik diverse spellenpakketten gemaakt. Voor elke splitsing is er een apart pakket, maar ook voor het klokkijken. Of voor het rekenen binnen een thema (zomer, Pasen of piraten). Neem hier een kijkje!

Spellenoverzicht

Het fijne aan de vernieuwde Pluspunt en Wereld in Getallen is dat ze per drempel een spellenoverzicht hebben gemaakt. Zo kan je in één oog op slag zien welke spellen van MSV of welke drempelspellen bij het doel passen. Vooral gericht op getallen en bewerkingen.

Rondje Rekenspel

De site van Rondje Rekenspel is een aanrader! Je kunt eenvoudig aanklikken voor welke groep je een spel zoekt of in welk domein. Als ik op zoek ga naar een spel rondom getalbegrip, kom ik bij diverse relevante spelletjes uit, zoals: Catch, Dichtste erbij of Haaibaal Tel.

Software

Maak ook gebruik van de methodesoftware of programma’s zoals Gynzy of Ambrasoft. Hier kunnen de kinderen de rekenstof ook mee inoefenen. Zelf heb ik de beschikking over (meer) dan voldoende iPads, maar in een rekencircuit kan je met een klein aantal ook uit de voeten.

Pinterest

Ik struin af en toe echt Pinterest af naar leuke spelideeën. Mijn Pinterest-pagina vind je hier.

 

Wil je meer lezen over mijn eigen werkwijze en de rekendoelen? Lees dan hier verder.

Materiaal tips

Materiaal tips

Tot de meivakantie werk ik zonder werkboeken voor het rekenen. Op een puzzelboekje en automatiseringsboekje na. Het geld wat ik bespaar met het niet aanschaffen van werkboeken besteed ik aan rekenmaterialen. Hieronder beschrijf ik mijn favoriete materialen. Deze lijst is nog lang niet compleet en zal ik in de loop van de tijd aanvullen met dingen die ik tegen kom.

Algemene materialen

Iedere school moet allereerst investeren in voldoende dobbelstenen, pionnen, fiches, telmaterialen en getalkaarten. Met deze materialen kan je alle kanten op met spelend rekenen. Zelf heb ik voor iedere leerling deze basismaterialen in een rekenbakje gestopt.

De dobbelsteenkoffer

Een extra aanvulling op de normale dobbelstenen is de dobbelsteenkoffer. Een koffer vol met verschillende dobbelstenen. Hiermee kan je eindeloos differentiëren.

Getallen en bewerkingen

Getalkaarten

Waar ik veel gebruik van maak zijn getalkaarten. Je kunt ze tot 30 downloaden in mijn blog over het rekenbakje, maar ze zijn ook te koop. Zoals de kaarten van rondje rekenspel of additioneel materiaal van een methode. Zo heb ik getalkaarten tot 100 van de (oude) methode Pluspunt. Je hebt ook magnetische getallen. Handig voor op een magneetbord.

Jomathic

Materiaal waar ik echt enthousiast over ben is Jomathic. Goed in te zetten bij de splitsingen, maar ook getalbegrip. Lees mijn blog om meer te weten komen over dit materiaal.

Een splitspaal

Ben je een beetje handig? Dan kan je zelf een splitspaal maken. De kinderen vinden het heel interessant om te ontdekken hoe je knikkers kunt verdelen. Zeker als ze in het begin denken dat oneven getallen niet te verdelen zijn. Klopt, eerlijk verdelen lukt niet… maar verdelen/splitsen kan wel. Gebruik de splitspaal eens in combinatie met splitshuizen en Jomathic.

Kant-en-klaar spelmateriaal

Wat ik verder regelmatig gebruik zijn de rekenspellen van de SLO. Deze staan nu op een vernieuwde website, namelijk rondje rekenspel. Je kunt de drempelspellen ook kant-en-klaar aanschaffen. Daarnaast zijn de rekenkisten van Met Sprongen Vooruit zeer bruikbaar in de klas.

Spellen van de rekenhoek

Vergeet ook niet de spelpakketten van de rekenhoek. Je hebt pakketten voor het splitsen, klokkijken en diverse themagerelateerde pakketten. Zeker de moeite waard om mee te nemen in de bestelling 🙂

Meten en meetkunde

Voor de onderdelen meten en meetkunde is goed materiaal belangrijk. Te denken valt aan tangram, een balansweegschaal, klokken (met een goed mechanisme), blokken voor blokkenbouwsels, geld, kralenplanken, Laq en ander constructiemateriaal.

Haal meetlinten van één meter uit een bouwmarkt om te meten. Het hoeft dus niet altijd duur te zijn.

Bewegend-spelend leren

Rekenspelletjes

Vergeet de smartgames en andere leuke rekenspellen niet. Zoals Triominos, Rummikub, Regenwormen, Set, Mep, Halli Galli, Speed Cups en ga zo maar door. Deze spelletjes zijn ook leuk voor thuis.

Kiene Cijfers

Daarnaast vind ik in het begin van het jaar Kiene Cijfers zeker een aanwinst. Dit zijn digitale stempels, te gebruiken op (in ieder geval) een iPad. Er zijn oefeningen voor getalbegrip en bewerkingen.

Stoepkrijt

Stoepkrijt is heel goed te gebruiken bij het buiten bewegend en spelend leren! Schaf hier heel veel van aan.

Pittenzakken en hoepels

Gebruik pittenzakken en hoepels in de rekenles. Tijdens het overgooien los je een som op of tel je verder/terug. Met verschillende formaten hoepels en/of ringen kan je in de klas snel een dartbord maken. Gooi er met een pittenzak in en tel je aantal punten.

Dartbord rekenen

Tip!

Veel materialen zijn in groep 2 al te gebruiken. Op deze wijze werken wij nu ook. In het begin van groep 3 staan alle materialen in het groep 3 lokaal. Halverwege het schooljaar verhuizen er rekenspullen naar groep 2. Op die manier kunnen de kleuters experimenteren met het rekenmateriaal en gaan we er in groep 3 gerichter mee aan de slag.

Favoriete webwinkels

Bij de schoolleverancier is natuurlijk het allermakkelijkst te bestellen, maar die hebben niet altijd alles wat ik wil. Daarom maak ik zelf materialen (bekijk ze hier), koop ik materiaal bij collega’s als de klas van juf Linda (zowel lezen als rekenen). Of sla ik mijn slag bij sites als wizz-spel, Credu, Action en stiekem ook bij AliExpress.

Heb jij nog tips? Dan hoor ik die graag!