Werken zonder rekenmethode: doelen

Werken zonder rekenmethode: doelen

In mijn blog werken zonder rekenmethode heb ik omschreven waarom ik het anders ben gaan doen. In deze blog omschrijf ik hoe ik het ben gaan aanpakken met betrekking tot de doelen.  

Werken in perioden

Via de masterclass een goede rekenstart kwam ik op het idee om van vakantie tot vakantie te werken. Dit geeft je 7 à 8 weken de tijd om je doelen te behalen.

Per periode heb ik mijn voorbereiding en weet ik waar ik naar toe wil werken. Aan het eind van de periode test ik alle kinderen of de doelen zijn bereikt. Tussendoor observeer ik veel en controleer ik of ze op de goede weg zijn. Dit doe ik aan het begin van het jaar met behulp van het digikeuzebord.

Van einddoelen naar tussendoelen

De eerste stap is de einddoelen verdelen over vijf perioden. Je kunt ook de masterclass volgen, dan krijg je dat al kant-en-klaar. Is dit geen optie voor je? Gebruik dan in ieder geval het document tussendoelen rekenen-wiskunde van de SLO. Met regelmaat pak ik dit document erbij om te kijken of ik op de goede weg zit.

Tussendoelen rekenen-wiskunde

Een voorbeeld met getalbegrip – tellen

Probeer de einddoelen in kleine stukken te verdelen. In eerste instantie in perioden, daarna in weken en dagen. Eén van de einddoelen van getalbegrip is bijvoorbeeld:

Kan de getalrij tot 100 opzeggen en vanaf elk getal verder- of terugtellen.

Hier ben ik een aantal perioden mee bezig. In mijn voorbeeld heb ik het alleen over het verder tellen. Periode 1 ziet er als volgt uit:

Week 1Tellen tot 20
Week 2Tellen tot 30
Week 3 en 4Tellen tot 40
Week 5Tellen tot 50
Week 6Tellen tot 60
Week 7 en 8Herhalen en controleren

Hiervoor gebruik ik ook het 100 dagen rekenproject van Slimme Kleuters. Hoeveel dagen we op school zijn, zoveel tellen we in ieder geval. Daarna oefenen we in het getalgebied wat op het programma staat.

Dit doen we altijd bewegend. Elke stap is één tel en tellen we terug dan lopen we achteruit. In periode 2 tellen we tot minimaal 100. De perioden daarna herhalen we dit regelmatig. Uiteindelijk zitten we in periode 3 op de 100 dagen. Rond die tijd doe ik veel rondom het getalbegrip tot 100.

Een voorbeeld met klokkijken

Bij het klokkijken wijk ik iets van de tussendoelen af. Als je kijkt naar de einddoelen van groep 3 (SLO) dan hoeven de kinderen alleen op de analoge en digitale klok de hele uren te weten. Kan op een analoge en digitale klok de hele uren aflezen (zoals 3 uur, 18.00). In de methode en Cito wordt meer van de kinderen gevraagd. Hier leg ik mijn doelen dus iets hoger.

Zelf heb ik ongeveer de volgende opbouw:

Periode 1hele uren
Periode 2hele uren en halve uren
Periode 3één uur verder of terug
Periode 4hoeveel tijd zit er tussen (hele uren)
Periode 5herhaling alle onderdelen

Flexibel door de leerlijnen

Het fijne van het ontwerpen van je eigen lesprogramma is dat je er flexibel doorheen kunt bewegen. Afgelopen jaar merkte ik dat veel kinderen de hele uren al beheersten vanuit groep 2. Dan ga ik direct door naar de halve uren. Dit is op meerdere gebieden zo. Loopt iets nog niet naar verwachting dan besteed ik er meer tijd aan. Gaan er al dingen goed dan versnel ik. Wel met herhaling, zodat iedereen hierin goed mee kan komen.

Van perioden naar weken

Als je de doelen over de perioden hebt verdeeld en weg hebt gezet over de weken dan kan je invulling gaan geven aan je lessen. Elke dag zorg ik voor een instructiemoment in de domeinen getalbegrip of bewerkingen. Hier heb ik voor mezelf een regelmaat in aangebracht.

Periode 1: zomer tot herfstvakantie

Voor periode 1 had ik voor mezelf ongeveer de volgende opbouw.

Maandag en dinsdagGetalbegrip
Woensdag en donderdagBewerkingen
VrijdagHerhaling
100 dagen rekenproject

Naast de instructielessen staat elke dag tellen (verder en terug) en het rekenrek op het programma. Dit doe ik niet altijd tijdens de rekenles zelf, maar pak ik een ander moment voor op de dag.

Meten en meetkunde

In de vierde week van elke periode heb ik een week rondom een onderdeel uit het domein meten. Hier doe ik een week over. De meetkundelessen staan ’s middags tijdens thematijd op het programma. Ik begin altijd met het onderdeel patronen maken.

Periode 2: herfst tot kerstvakantie

Voor periode 2 (en daarna) had ik weer een andere aanpak.  Voornamelijk om het mezelf wat makkelijker te maken. Elke dag een ander soort les vraagt veel voorbereidingstijd van je. Vanaf deze periode heb ik ervoor gekozen om aan één doel per week te werken met herhaling van voorgaande doelen. Herhaling doe ik standaard op de maandag.  Een terugblik op de week ervoor met vooruitblik op wat er gaat komen. In één week probeerde ik dan met een lesdoel de stappen uit het handelingsmodel te doorlopen:

Handelingsmodel uit het Protocol Ernstige Reken Wiskunde Problemen en Dyscalculie (2011)

In periode 1 en 2 heb ik extra rekentijd in mijn lesrooster met o.a. tellen en het rekenrek. Daarna verschuift die extra oefentijd naar het automatiseren.

De dagelijkse praktijk

Mijn lesprogramma is uiteindelijk ontstaan vanuit allerlei bronnen. Denk aan de rekenmethode, cursussen die ik heb gevolgd en rekenliteratuur. Daarnaast gebruik ik Instagram en Facebook om inspiratie op te doen.

Ik gebruik dus nog steeds de rekenmethode als bron. De handleiding en software niet gebruiken is toch zonde. Er staan in de methode relevante instructies en/of spelideeën die je goed kunt gebruiken. Vandaar dat ik gezocht heb naar overlap. Waar ik het kan gebruik ik het en anders volg ik mijn eigen koers. Voor periode 1 heb ik zelf allemaal digibordlessen in Gynzy gemaakt, zodat het precies aansluit bij wat ik wil aanbieden.

Tot slot

Ik hoop jullie met mijn blog een klein beetje op weg te helpen. Mocht je hulp nodig hebben? Neem contact met met op via info@derekenhoek.nl

Wie weet kan ik iets voor je betekenen!

Kopafbeelding van DarkWorkX via Pixabay

Tangram hart

Tangram hart

De afgelopen weken hebben we vaak gewone tangram puzzels gemaakt. De tangram had ik geïntroduceerd door het boek Tangramkat voor te lezen van Maranke Rinck en Martijn van der Linden. Daarna stond het maken van een tangram puzzel bijvoorbeeld op de strippenkaart die ik gebruik tijdens de inloop. De kinderen hebben flink kunnen experimenteren met de puzzel.

Tangram hart

Al snel daarna kwam ik op het idee om iets met een tangram te doen voor Vaderdag. Dit keer in de vorm van een hart.

Stappenplan hartvormige tangram

Hoe maak je nu een hartvormige tangram? Hieronder beschrijf ik stap-voor-stap welke stappen ik heb doorlopen. Met downloads zodat je direct aan de slag kunt.

Stap 1: zorg voor voldoende ruitjespapier. Om het je makkelijk te maken vind je hier alvast ruitjespapier met een afstand van 4 x 4 cm. Dit document komt van een site waarbij je zelf ruitjespapier kunt samenstellen. Wil je een andere afstand? Kijk dan op deze site.

Stap 2: teken de tangram op het ruitjespapier. Laat het de kinderen zelfstandig doen met voorbeeld of doe stap-voor-stap met ze mee. Zelf heb ik voor de laatste optie gekozen. In kleine groepjes liet ik ze steeds vormen en lijnen tekenen. Eerst met potlood en op het laatst overtrekken met stift.

Voorbeeld tangram hart.

Stap 3: knip de tangram aan de buitenkant uit en plak het op een mooi papier. Daarna knip je de tangram in alle stukjes uit, puzzel en plak op.

Wil je het hart weggeven? Dan volgt misschien nog wel stap 4.

Stap 4: stop de puzzelstukjes in een mooie cadeauverpakking. Zodat degene die het hart krijgt zelf kan puzzelen.

Het resultaat

Hieronder zie je het tangram hart op het Vaderdagcadeau. Onder het hart staat een foto van het kind. Alle vaders hebben de tangram hart in een cadeauzakje gekregen. De bedoeling is dat de vaders samen met hun kind de puzzel maken en het hart plakken op de tekening. Maar het mag natuurlijk ook een puzzel blijven 🙂

Tangram hart

Spiegelen

Spiegelen

Afgelopen week stond het onderdeel spiegelen op het programma. Hiervoor had ik allerlei ideeën bedacht die de kinderen in circuitvorm hebben uitgevoerd. Voornamelijk geschikt voor de onderbouw!

Start van de les

Een leuke start is het spiegelen van elkaar. De kinderen zoeken een maatje op. Je spreekt af wie de bewegingen voordoet en de ander spiegelt de beweging. Tot slot wissel je van rol en later misschien ook wel van spiegelpartner.

Circuit spiegelen

Na een instructie over het doel en korte uitleg over de activiteiten zijn we van start gegaan met het circuit. In het circuit zaten drie verschillende opdrachten met differentiatiemogelijkheden. Hieronder benoem ik onderdelen die ik zelf in het circuit had zitten.

Wil je meer weten over het werken in een circuit? Lees dan hier verder.

Mijn rekencircuit in Gynzy.

iPad: spiegelopdrachten

Op de iPad heb ik gebruik gemaakt van Gynzy. Daar is een mooie tool om het spiegelen te oefenen, namelijk mozaiek spiegelen. Deze opdracht kan je instellen in makkelijk en moeilijk.

Daarnaast kan je spiegeloefeningen vinden in de werelden van Gynzy. Zoek bij het domein meetkunde. Hier gaat het voornamelijk over spiegellijnen. Wel handig om de term spiegellijnen uit te leggen in je instructie!

Werken op de iPad met Gynzy

Aan de slag met werkbladen

Op Pinterest heb ik werkbladen gevonden waarmee je het spiegelen kunt oefenen. Ik heb ervoor gekozen om werkbladen in diverse moeilijkheidsgraad op te nemen. Denk aan met of zonder ruitjespapier, een simpele tekening of juist tekeningen met veel details.

Gebruik van materialen

Spiegelen met echt materiaal is natuurlijk het leukst om te doen. Zelf heb ik de kralenplank en mozaïekfiguren gebruikt.

Kralenplank

Doe in het midden van de plank een elastiek. Zo creëer je een spiegellijn. Als voorbeeld had ik allemaal halve kralenplankvoorbeelden liggen waarin spiegeling goed mogelijk was. Denk aan figuren als: vissen, vlinders, ijsjes, huizen, bloemen en bomen. Of je koopt ze kant-en-klaar hier.

Veel kinderen kozen ervoor om zelf spiegelingen te verzinnen.

Mozaïek

Op de vloer in de klas hebben we verschillende kleuren. De overgang tussen twee kleuren hebben we als spiegellijn gebruikt. Het was een opdracht voor tweetallen. Om de beurt legt iemand een mozaïek figuur tegen de spiegellijn. De ander spiegelt het en legt dan zelf een nieuw stukje aan. Op een gegeven moment ontstonden er mooie figuren! Na elke ronde bewonderden we elkaars figuren en controleerden we of het wel spiegelden.

Overige materialen

Natuurlijk zijn er veel meer materialen waarmee je kunt spiegelen. Denk aan constructiematerialen zoals Lego, kapla, LaQ, blokken uit de bouwhoek en/of K’nex. Daarnaast zijn loose parts ook heel bruikbaar.

Tekenopdrachten

Als je er niet genoeg van kunt krijgen kan je ook nog een tekenles besteden aan spiegelen. Bij mij komt het in ieder geval terug in thematijd.

  • Vlinders, bloemen of (kerst)bomen tekenen met spiegeling.
  • Knipwerk ‘vormen spiegelen’ van juf Sanne (even naar beneden scrollen)
  • Schrijfdans opdrachten: bloemen, vormen en schrijfoefeningen.
  • Spiegeling in het water. Teken hoe de spiegeling er in het water uitziet.

Succes met spiegelen!

Levend stratego

Levend stratego

Levend stratego is een bekend kampspel. Het spel is ontleend aan het bordspel Stratego. Een leuk spel, waar ik zelf veel goede herinneringen aan heb. Ik heb het spel vaak gespeeld in allerlei varianten. In deze blog beschrijf ik een rekenvariant voor op het plein. De regels zijn iets anders dan het gebruikelijk spel. Bekijk hier de originele regels.

Doel van het spel

Het oorspronkelijke idee is om de vlag van de tegenpartij te veroveren. In mijn versie van levend stratego is er geen sprake van vlag of bom. Mijn bedoeling is dat kinderen voornamelijk diverse rekenvaardigheden oefenen.

Benodigdheden

Je hebt nodig:

  • Speelkaarten in twee verschillende kleuren.
  • Lintjes voor een team.
  • Twee schatkisten.

De voorbereiding

Speelkaarten

Kies welke rekenstof je de kinderen wilt laten oefenen. Onderaan deze blog kan je meerdere varianten speelkaarten downloaden.

  • Rekenen met twee dobbelstenen
  • Dubbelsommen en bijna-dubbelsommen
  • Plussommen tot 20
  • Minsommen tot 20 (in ontwikkeling)
  • Splitsingen van 5 t/m 10
  • Tafels (2 t/m 10)
  • Deelsommen

Teams maken

Maak twee teams. Geef de spelers van één partij een lintje, zodat het duidelijk is wie bij elkaar in een team zit. Zorg voor een startplek voor beide partijen. Plaats op de startplek de schatkist en de eigen speelkaarten. Baken de startplek af met bijvoorbeeld pionnen, dit is een veilige zone.

Het spel spelen

Start van het spel

Als iedereen is ingedeeld en een speelkaart heeft in de eigen kleur, dan begint het spel. De kinderen proberen iemand te tikken van de tegenpartij. Gelukt? Dan laat je elkaar je kaartje zien. De spelers zeggen beide het antwoord van de som op hun speelkaart. Daarnaast controleren ze de tegenspeler. Heb je de hoogste, laagste of een gelijke uitkomst?

  • Hoogste uitkomst. Je wint en krijgt het kaartje van je tegenstander.
  • Laagste uitkomst. Je verliest je kaart.
  • Gelijke uitkomst. Je wisselt van kaart.

De speler die zijn kaartje is kwijt geraakt haalt een nieuw kaartje op bij zijn of haar startplek. De speler die een kaart heeft gewonnen brengt het gewonnen kaartje naar de schatkist. Bij de schatkist kan je niet afgetikt worden (veilige zone).

Het kan best zijn dat je onderweg naar je startplek weer aangetikt wordt. Heb je nog een eigen speelkaart? Dan speel je opnieuw het spel. Je kunt dan weer winnen, verliezen of gelijk spelen. Maar een kaart die je al hebt gewonnen, blijft in je bezit.

Einde van het spel

Het spel is afgelopen als alle speelkaarten van een team in de schatkist van de andere partij liggen. Je kunt het spel dan eventueel nog een keer spelen.

Download speelkaarten

Voor de liefhebbers heb ik ook kaartjes met een bom (4x) en een vlag gemaakt. Zelf speel ik zonder deze toevoegingen, maar ik kan me voorstellen dat het in de bovenbouw een extra uitdaging geeft. Verzin hierbij zelf je regels! Of gebruik de originele spelregels van het spel.

Klik hier voor meer ideeën rondom het buiten rekenen .

Bedankt Emma voor dit leuke idee!

Geld in de rekenles

Geld in de rekenles

Hieronder volgen (spel)ideeën rondom het geld rekenen. Ik heb onderscheid gemaakt tussen activiteiten in de klas, ICT en digitale toepassingen en activiteiten buiten.

In de klas

Winkel in de klas. Van de AH-mini’s die ik in mijn bezit heb, heb ik boodschappenlijstjes gemaakt en een algemene prijslijst. De prijslijst is zelf in Word aan te passen aan je eigen situatie. De boodschappenlijstjes zijn in pdf-bestand toegevoegd.

De boodschappenlijstjes gebruik ik in een circuit vaak als instructiemoment. Denk aan instructies over het uitrekenen van een bedrag en gepast betalen of over het teruggeven van geld als de klant te veel betaald. Doordat ik ze heb gelamineerd kunnen de kinderen er met whiteboardstift opschrijven en het eindbedrag samenstellen.

Je kunt de kinderen ook zelf het spel laten spelen. Speel dan in tweetallen. Eén is de klant en de andere de verkoper. Eventueel kan je de kassa van de Ikea inzetten om te controleren of het bedrag goed is opgeteld.

Memory. Welke bedragen zijn evenveel waard? Ik heb zelf een memoryspel gemaakt op diverse niveaus. Met de memorykaarten kan je ook het coöperatieve spel wandel en wissel uit doen.


Verder zijn er nog diverse geldspelletjes online beschikbaar, denk aan:

Gratis lesmateriaal

Bij Eurowijs en Week van het geld kan je gratis lesmateriaal bestellen voor in de klas en school. Bij Eurowijs krijg je na het bestellen van het lesmateriaal toegang tot allerlei leuke downloads.

ICT en digitale toepassingen

Blue-bot. Leg onder de mat geldkaarten van bijvoorbeeld het spel Mep. Gooi met de dobbelsteen die bij het spel hoort. Groep 2 programmeert de robot naar dat geldbedrag. Groep 3 moet eerst samen 10 maken en daar de blue-bot heen sturen. Groep 4 kan bijvoorbeeld aanvullen tot 20 euro. Zorg er dan wel voor dat je van elk geldbedrag een kaart hebt. De spelkaarten van Mep gaan maar tot 12 euro.

Kahoot! Log in en zoek op het trefwoord ‘geld’. Je krijgt heel veel geschikte en kant-en-klare quizzen. Is het niet helemaal naar je smaak, dan pas je het aan. Binnenkort komen de Kahoot!-quizzen van de Rekenhoek openbaar.


Meester Sander heeft nog een pagina met ideeën rondom het thema winkel/supermarkt. Volg de link en vind nog meer digitale toepassingen rondom geld. Verder kan je gebruik maken van Gynzy, Gynzy Kids, Prowise, Ambrasoft of de software van je methode.

Buiten

Kaartjes met geldbedragen. Breng het bedrag naar de bak met het goede getal. Je kunt dit spel met of zonder wachters spelen. Als je met wachter speelt dan staat er bij ieder getal een kind om te controleren of het kaartje wel in de goede bak komt.  

Het dobbelspel in estafettevorm. Ren naar de dobbelkaart, neem je gedobbelde geld mee terug naar de speelkaart. Gooi je zes, dan heb je pech en ga je met lege handen terug. Welk team kan de meeste spullen kopen? Of speel het spel juist coöperatief. Eén iemand rolt de dobbelsteen en de ander haalt het geld.


Memory. Gebruik het memoryspel van binnen ook eens buiten. Je kunt er een estafette mee doen. De kinderen rennen om de beurt naar de overkant, draaien twee kaartjes om, is het goed? Dan neem je het mee naar je groepje. Is het fout? Dan draai je het snel weer om en ren je terug.

Je kunt het ook iets anders spelen. Twee kinderen rennen tegelijkertijd, maar moeten de kaarten aan een andere kant ophalen. Ze halen beide één kaart, rennen terug naar het midden en kijken of ze samen een setje hebben. Is het niet goed? Dan brengen de volgende spelers de kaartjes weer terug en nemen een nieuw kaartje mee naar het midden.

Naar de winkel

Topper van het jaar is het kopen van een ijsje. We gaan met zijn allen naar de winkel om een ijsje te halen. We rekenen in de klas eerst uit hoeveel geld ik in mijn portemonnee heb zitten. Daarna gaan we naar de winkel en kiezen we twee soorten ijsjes uit. We tellen wie welke soort wil en hoeveel dozen we dan nodig hebben. Daarna rekenen we uit hoeveel geld het kost en of ik wel genoeg geld bij me heb. De bedragen rond ik meestal af naar boven. Altijd een succesvolle lesactiviteit!

Een les in actie zien?

Wil je een rekenles rondom geld nog in actie gezien? RTV Drenthe is komen filmen n.a.v. het winnen van de Drentse onderwijsprijs. Op die dag gaf ik een les rondom geld. Een aantal beschreven activiteiten komen in het filmpje terug.