Werken zonder rekenmethode

Werken zonder rekenmethode

In mijn eerste jaar groep 3 volgde ik de rekenmethode van onze school vrij nauwkeurig. Al snel kwam ik erachter dat de rekenmethode niet voldeed. Waar ik het in het begin nog wel prettig vond dat de rekendoelen niet zo hoog gegrepen waren (meer tijd voor lezen), liep ik later vast.

De leerstof ging in de methode opeens heel snel en sloeg stappen (naar mijns inziens) over. Weinig materiaalgebruik en veel op het formele niveau. Het werken in het werkboek vond ik niet veel toevoegen. In groep 3 kan je nog zoveel leerstof aanbieden door middel van spel. Daarnaast ging er veel rekentijd verloren met werkinstructie.

Cito-toets

In januari kwam het (bijna) gevreesde moment. De Cito-toets rekenen-wiskunde 3.0. Tijdens het voorlezen van deze toets wist ik het al. Dit gaat het voor veel leerlingen niet worden. Waar ze bij de methode toetsen stuk voor stuk hoge scores haalden, was deze toets van een heel ander niveau.

Schoolanalyse

Tijdens de schoolanalyse rekenen kwam het gesprek dan ook al snel op groep 3. Samen concludeerden we dat de methode niet voldeed aan onze eisen. Als we de overgang van groep 2 naar groep 3 soepeler wilden laten verlopen, het rekenplezier wilden vergroten en betere resultaten wilden behalen moest er iets gebeuren.

Maar hoe nu verder?

Afbeelding van TeroVesalainen via Pixabay

Dat moment was het startsein van het project: we gaan het anders doen. De maanden na de schoolanalyse heb ik veel gelezen, rondgekeken en nagedacht.  Hieronder beschrijf ik wat ik in mijn zoektocht tegenkwam en wat mij heeft geholpen om het rekenonderwijs anders vorm te geven.

Facebookgroepen

Tijdens mijn zoektocht merkte ik al snel dat er veel meer leerkrachten mee bezig waren. Er werden bijvoorbeeld Facebookgroepen opgericht om bepaalde rekenmethoden anders te gaan gebruiken. In die groepen werden spellen en lesideeën gedeeld.

Het idee was om de eerste blokken van een rekenmethode in te korten of over te slaan. Op deze wijze ontstaat er meer ruimte in het programma. De lesstof werd ook meer op een spelende wijze aangeboden. De eerste paar rekenhoofdstukken zijn hoofdzakelijk hoofdstukken met leerstof van groep 2. Deze manier van werken was nog niet helemaal wat ik zocht, maar al wel beter dan het aanbod wat er lag.

Inmiddels worden deze Facebookgroepen niet meer zo intensief gebruikt. Wie er toch belangstelling voor heeft, je vindt ze hier en hier.

Spelend leren

Er werd in de tijd van mijn zoektocht door de klasvanjufLinda een e-book uitgebracht over de overgang van groep 2 naar 3 “Spelend leren”. Zij heeft daarin haar werkwijze met rekencircuits en spellen omschreven.

Op een gegeven moment dacht ik die kant op te willen. Het spelend leren voor kinderen in groep 3 heeft me altijd al aangesproken. Met dit idee in mijn achterhoofd was ik begonnen om de rekenlessen vorm te geven. Hele schema’s had ik al klaar om mee aan het werk te gaan. Ik had zelfs uitgezocht welke doelen van het digikeuzebord erbij passen, zodat ik daar verder mee kon werken in groep 3.  Op deze manier had ik gelijk een observatie en registratiemanier gevonden.

Methodedoelen rekenmethode gekoppeld aan digikeuzebord doelen én spelletjes.
Methodedoelen van de rekenmethode gekoppeld aan doelen vanuit het digikeuzebord. Met bijpassende spelletjes.

Een goede rekenstart in groep 3

Uiteindelijk kwam de masterclass van Wizz-scholing op mijn pad “Een goede rekenstart in groep 3”. Op die avond viel alles op zijn plek. Ik had gelijk dat de methode niet voldeed. Het moest inderdaad anders. Gelukkig heb ik op die avond goede handvatten gekregen om aan de slag te gaan. 

Eigen werkwijze

De dag na de masterclass kwam ik op school en vroeg ik aan de directrice of ik de rekenmethode in groep 3 helemaal los mocht laten. Ik wilde het zelf gaan doen, een eigen werkwijze ontwikkelen. Wat ik heel fijn vond is dat ik direct alle vertrouwen kreeg. Ik mocht aan de slag met mijn eigen visie op het rekenen in groep 3.

Opbrengst

Nog steeds ben ik heel blij dat ik deze stap heb genomen. Het hele traject heeft veel tijd en energie gekost, maar uiteindelijk ook veel opgeleverd. We hebben er als school zelfs de Drentse onderwijsprijs mee gewonnen.

Belangrijker vind ik echter de gemotiveerde en betrokken kinderen en dat we zien dat de overgang van groep 2 naar groep 3 veel minder groot is. Mooi meegenomen is dat de resultaten ook een stuk hoger zijn. Alles wat we voor ogen hadden tijdens die ene middag terwijl we de schoolanalyse van rekenen deden.

Door middel van spel valt er veel te leren!

Meer weten?

Hoe het rekenonderwijs er nu precies uitziet? In een andere blog schrijf ik over het ontwikkelproces en wat daar allemaal bij kwam kijken.

Mocht u nu al vragen hebben of meer willen weten. Neem gerust contact met mij op. Dit kan via het contactformulier op de site of door een mail te sturen naar info@derekenhoek.nl

Thema Pasen: rekenactiviteiten

Thema Pasen: rekenactiviteiten

De week voor Pasen heb ik allerlei rekenactiviteiten rondom dit thema uitgevoerd. Een aantal van deze rekenideeën zijn met aanpassingen zeker geschikt voor andere thema’s.

Bordspel

Een aantal weken geleden heb ik een bordspel gemaakt voor Pasen. Natuurlijk kon dit spel niet ontbreken in de klas.

De kinderen van groep 3 heb ik eerst 10 fiches (paaseieren) laten pakken als startkapitaal. Ze kregen daarnaast de opdracht om de fiches in groepjes van 10 en losse neer te leggen. Elke keer als ze de paaseieren gingen tellen moesten ze dit in sprongen van 10 en 2 doen. Bij een oneven getal natuurlijk met een extra hup van 1. Met groep 2 heb ik dit spel ook gespeeld. De opdrachtkaarten heb ik achterwege gelaten.

Het spel vind je hier.

Patronen maken

Aan het begin van het jaar ben ik bezig geweest met het onderdeel patronen. Om deze leerlijn te herhalen heb ik ervoor gekozen om het in een paasjasje te steken. Op een stevig A4 papier tekende ik een groot ei. De kinderen mochten het ei versieren met allerlei materialen. De opdracht was voor groep 2 en groep 3. Aan groep 3 heb ik wel hogere eisen gesteld. Het moesten patronen met verschillende kleuren zijn, maar ook een mix van materialen moest gebruikt worden.

Klik hier voor meer ideeën rondom het maken van patronen.

Pasen vind en tel

Via de site van juf Marjan hadden we het spel ‘Pasen vind en tel’. Aangezien ik met een groep 2/3 werk wil ik waar het kan samen aan de slag. De opdracht heb ik daarom iets aangepast. De kinderen moesten op zoek naar de goede nummers. Ieder drietal begon bij een eigen startgetal (deze omcirkelde ik met whiteboard stift). De kaarten waren namelijk gelamineerd, kunnen we ze volgend jaar weer gebruiken.

Elk groepje ging in de goede volgorde alle kaarten bij langs. Aangekomen bij het goede kaartje moest de groep 2 leerling tellen en de groep 3 leerlingen moesten bij dat antwoord een som bedenken en daarna opschrijven. Natuurlijk mocht groep 2 ook nadenken over sommen of helpen met schrijven. Ik heb mooie samenwerkingen gezien!

Dit idee is natuurlijk heel goed toepasbaar bij allerlei thema’s.

Gooi de dobbelsteen

Zo nu en dan laat ik de kinderen uit groep 2 en 3 werken in een thema werkboekje. In het werkboekje van groep 3 stond een rekenkleurplaat. Dit is altijd een favoriet onderdeel in deze groep. Daarnaast stond er in het boekje een dobbelspel in het teken van Pasen van juf Leontine.

Iedereen mocht zelf kiezen met wat voor een dobbelsteen hij of zij het spel ging spelen. Zo had ik gewone dobbelstenen, maar ook dobbelstenen van 8, 9, 10 en 12. Bij het optellen van 3 getallen werd dit soms een uitdaging… Mooi om te zien dat kinderen zelf goed in kunnen schatten waartoe ze in staat zijn.

Tellen tot 20

Via de site van meester Sander kwam ik op een Tiny Tap Pasen: tellen tot 20. Deze heb ik gebruikt voor mijn groep 2 leerlingen. Iedere kind had een iPad op notities staan. Ik gebruik de iPad vaak als wisbordje. Bij elke opdracht telden de kinderen en schreven het getal op. Het voordeel van deze Tiny Tap was dat er drie antwoordmogelijkheden onder stonden. De kinderen konden de cijfers daarom naschrijven (tekenen).

Vouwreeks

Lokaliseren

Waar ik helaas niet meer aan toe ben gekomen is het onderdeel lokaliseren. Mijn collega had een plattegrond van het kleuterplein gemaakt. Het plan was om in kleine groepjes eieren te verstoppen. Zij moesten dan op de plattegrond aankruisen waar de eieren waren verstopt. Een ander groepje mocht dan gaan zoeken met de plattegrond.

Al met al een week vol met leuke rekenactiviteiten.

Thema Pasen: bordspel

Thema Pasen: bordspel

Voor het thema Pasen heb ik een bordspel gemaakt. Met dit spel oefen je diverse rekenonderdelen:

  • Plus- en minsommen tot 20
  • Splitsingen tot 10
  • Dobbelsteenbeelden aflezen.
  • Verder tellen en terug tellen.
  • Eventueel sprongen van 10 en huppen van 1 (zie hieronder).

Dit spel is prima zelfstandig te spelen. Doe je dit samen met een groepje leerlingen, dan kan je er nog allerlei gerichte vragen bij stellen:

  • Stel je voor dat iedereen nog twee beurten heeft. Wie denk je dat er gaat winnen? Is er een groot verschil in paaseitjes? Kan je nog iemand inhalen? Wat moet er dan gebeuren?
  • Als je drie paaseitjes in moet leveren, hoeveel heb je dan nog over?
  • Als je vijf paaseitjes erbij krijgt, hoeveel heb je er dan? Tot 20 kunnen de leerlingen dit zeker uitrekenen, boven de 20 misschien ook wel… Anders verder tellen: je hebt er 32 en krijgt er 5 bij, dan heb je er 33, 34, 35, 36, 37 (niet weer beginnen bij 0).
  • Je kunt groepjes van 10 laten maken van de paaseitjes. En daarnaast de losse paaseieren. Tellen in sprongen van 10 en huppen van 1.

Voor de liefhebber heb ik er ook 12 leesopdrachten bij gedaan (woorden uit Lijn 3 – thema 9). Daarnaast zijn er ook nog blanco opdrachtkaarten. Je kunt dan zelf de opdrachten samenstellen.

Klik hier voor het bordspel Pasen.

In plaats van paaseitjes zijn ook fiches te gebruiken. De regels staan in het document, maar zijn altijd aan te passen!

Veel speelplezier!

Thema kunst: onderzoek doen

Thema kunst: onderzoek doen

In het schooljaar 2018 – 2019 had ik een groep 2/3 combinatie. Een leerdoel van groep 2 is hoeveelheden tot 10, 12 of 20 weergeven in een beeldgrafiek. Dit leerdoel viel samen met het thema kunst waar we nu aan werken, we hebben namelijk een kunstuitleen in de klas gemaakt. Ik volg bij Tessel van der Linde een cursus om spelend te leren te integreren in groep 3. Bij deze cursus komen ook onderzoeksvragen aan te pas. Ik heb beide zaken gecombineerd. Groep 2 gaat onderzoek doen!

Onderzoeksvraag

De onderzoeksvraag was al vastgesteld, namelijk: ‘wat is de lievelingskleur van de school?’ Ik heb de kinderen laten nadenken over hoe we dit kunnen onderzoeken. Uiteindelijk kwamen ze zelf, tijdens een speel-werkles, met het idee om per klas een blad met hokjes te maken. Iedereen mocht dan één hokje inkleuren met één kleur, de lievelingskleur. De bedenkers hadden al een voorbeeld gemaakt. Nadat iedereen met dit idee eens was hebben we met elkaar de overige formulieren gemaakt. Met acht leerlingen in groep 2 en acht groepen op school was dit een prima klusje. Aangezien er al een voorbeeld was gemaakt voor onze eigen klas, was het laatste formulier voor de juffen en meester.

Maar hoeveel hokjes moet je dan maken? We kwamen erachter dat de grootste klas op school 29 leerlingen telt. We spraken af dat we op elk blad 30 hokjes gingen tekenen. Nadat iedereen het blad af had, zijn we ze gaan bezorgen door de school. Iedereen mocht een keer uitleg geven over het onderzoek en vragen of ze het blad voor ons wilden invullen. Halverwege onze bezorging kregen we de eerste formulieren alweer terug!

Verwerken van de onderzoeksresultaten

Maar dan… hoe gaan we al deze gegevens verwerken? Met een beetje hulp kwamen we op een staafgrafiek. Op het digibord liet ik dit zien bij Gynzy en we werkten een klas hierop uit.

Hierna gingen de kinderen in tweetallen aan de slag met een eigen staafgrafiek. Het werd op een gegeven moment wel lastig: is het lichtblauw of donkerblauw? Is het blauw of groen, rood of oranje? Sommige kleuren leken veel op elkaar. Uiteindelijk waren alle staafgrafieken ingekleurd en gingen we voorspellingen doen welke kleur de winnaar zou zijn. Algauw werd duidelijk dat één kleur wel heel vaak was gekozen… en een aantal kleuren heel weinig.

Levende staafgrafiek

Tijdens de buitenlesdag zijn we op het plein alle kleuren uit gaan stappen, met behulp van groep 3. Ik had per kleur een briefje gemaakt met steeds het aantal passen wat gezet moest worden.  Uiteindelijk kwam iedere groep 2 leerling op een tegel uit. Een aantal groep 3 leerlingen wilden het zeker weten en lieten het nog een aantal keer nalopen. Tot slot hadden we een levende staafgrafiek gemaakt en werden onze vermoedens bevestigd. De kleur lichtblauw was het vaakst gekozen, met een gedeelde tweede plaats voor donkerblauw en roze.

Presenteren van het onderzoek

Bij de opening van de Grote Rekendag hebben we de resultaten gepresenteerd, zodat de hele school op de hoogte is van de lievelingskleur van onze school. Het grappige was dat de lievelingskleuren ook erg uit verhouding waren, net als het thema van de Grote Rekendag zelf. Tips over de Grote Rekendag las je hier. Lichtblauw was verreweg het vaakst gekozen, zwart, zilver en goud maar heel weinig. Hoe mooi kan het zijn! Het sluit allemaal weer mooi op elkaar aan.

Doelen waar we aan gewerkt hebben

Door te werken aan dit onderzoek hebben we aan diverse doelen gewerkt, o.a. aan:

  • Hoeveelheden tot en met 10, 12 en/of 20 kunnen weergeven in een beeldgrafiek.
  • Telt (on)gestructureerde hoeveelheden tot en met 20 (en vaak ook verder).
  • Meer, minder, evenveel

Maar ook taaldoelen kwamen langs, zoals:

  • Verwerkt informatie en brengt mondeling verslag uit.
  • Kan een idee verwoorden, mening geven.

Dit onderzoek (of een ander) is natuurlijk ook heel geschikt voor een groep 3.