Patronen

Patronen

Meetkunde is een belangrijk onderdeel in groep 3. In de methode komt meetkunde schaars naar voren. Goed om dus zelf hier met regelmaat aandacht aan te besteden. In deze blog ideeën die je kunt gebruiken om aan de slag te gaan met het leerdoel patronen:

De leerling kan een patroon met een regelmaat ontwerpen en hierover redeneren (zoals een kralenketting, mozaïek, kralenplank) – ontleend aan de vernieuwde tussendoelen rekenen-wiskunde 2017 (SLO).

Patronen voor Patronella

Patronella en Truus Trol
(uit: Grote Rekendag editie 2007)

Als start gebruik ik altijd het verhaal ‘Patronen voor Patronella‘. Dit verhaal gaat over Patronella die met haar toverstok de hele dag patronen maakt. Hiermee maakt zij de wereld wat mooier. Op een dag verliest ze haar toverstaf. Truus Trol gaat er mee aan de haal. Zij heeft helemaal niets met patronen. Uiteindelijk leert Patronella ook zonder toverstaf patronen te maken. Een mooi verhaal om duidelijk te maken wat patronen zijn.

Grote Rekendag

Het verhaal en de bijbehorende materialen komen van de Grote Rekendag editie 2007. Ik gebruik vaker oude edities van Grote Rekendagen om leerlijnen op een andere manier onder de aandacht te brengen.

Na het verhaal en het bespreken daarvan gaan de leerlingen aan de slag. In circuitvorm gaan ze alle onderdelen bij langs of ik laat ze kiezen van het digikeuzebord (dit zijn ze immers al gewend van de kleuters).

Materialen

Je kunt op heel veel manieren oefenen met het maken van patronen. Hiervoor kan je diverse materialenwerken: concreet en op papier. Waarbij het experimenteren met materiaal sterk mijn voorkeur heeft.

Concreet materiaal

Denk hierbij aan:

  • Kleine vierkantjes (met magneet)
  • Logiblocs
  • IJslollystokjes
  • Kralenplank
  • Mozaïekfiguren
  • Constructiemateriaal, zoals: lego, laQ, gekleurde kapla, duplo, …
  • Unifix blokjes

Werkbladen

Naast concreet materiaal liggen er ook werkbladen waarin patronen afgemaakt moeten worden voor degene die wel op plat vlak willen werken.

Computer of iPad

Er zijn allerlei leuke oefeningen op internet te vinden om het maken van patronen (of reeksen) te oefenen. Denk aan: Gynzy (oude omgeving) en Prowise Presenter (tool reeks afmaken).

Op de site van kleuteridee staan links naar het maken van reeksen op het digibord. Klik hier (wel even naar beneden scrollen).

Combinatiegroep

In het schooljaar 2018 – 2019 had ik een groep 2/3. Ik probeerde zo vaak als het kon doelen te combineren zodat we samen op ontdekking konden gaan. Meetkunde is een onderdeel wat zich voor samenwerken leent. Het maken van patronen is ook een leerdoel voor groep 2. Dit kan natuurlijk ook in andere combinatiegroepen. Waar het kan ga je samen aan de slag.

Er was één leerling van groep 2 zo enthousiast dat ze zelfs bij een later speel-werkmoment ervoor koos om met patronen bezig te zijn.

100 dagen feest

100 dagen feest

Zoals eerder beschreven werk ik met het 100 dagen project in de klas van Slimme Kleuters. Een goede en prettige manier om het getalsysteem tot 100 inzichtelijk te maken. We leven altijd erg toe naar de 100e dag op school. Dan vieren we namelijk het 100 dagen feest!

100 dagen op school

Op de 100e dag op school vieren we feest met elkaar. Daarbij hebben we het over wat we de afgelopen 100 dagen op school hebben geleerd en wat we de komende dagen op school nog willen leren. Hebben we nog 100 dagen tot de zomervakantie? Dat moeten we natuurlijk uitrekenen. 

Tijdens het 100 dagen feest doe ik allerlei opdrachten in circuitvorm, maar besteden er ook klassikaal aandacht aan. We tellen tot 100 in de klas, zetten 100 stappen in de gang, maken een werkboekje, maken van chips een aantal keer 100 voordat we het opeten, doen 100 beweegoefeningen, schrijven 100, lezen 100 woorden, maken 100 sommen. Alles staat in het teken van 100. 

Voor het werkboekje heb ik een kleurplaat gemaakt (2 versies) en een werkblad. Download de bladen hier: 100 dagen naar school . 

activiteiten 100 dagen feest

Feest vieren

Natuurlijk is er feest als we 100 dagen op school zijn. Hieronder som ik een aantal dingen op die je met de klas kunt doen. Op mijn Pinterest pagina heb ik ook ideeën geplaatst. 

  • 100 sommen proberen te maken in 100 seconden. Gaat dat lukken?
  • Het getal 100 schrijven. Misschien wel 100 keer…
  • Bingo voor twee: getallen tot 100
  • Bingo met de klas: maak je eigen bingokaart met 10 getallen (tot 100).
  • 100 stappen zetten op het plein, in de klas of in de gang.
  • 100 seconden rennen op de plaats, springen, stil zijn, …
  • 100 woorden lezen
  • 100 maken van chips (of cake of wortel en snoeptomaatjes).
  • toren bouwen van 100 blokjes
  • groepsopdracht: slinger maken van 100 rondjes
  • groepsopdracht: de getallen van 1 tot 100 op het magneetbord plakken
  • Stip tot stip naar 100
  • 100 sommen in 100 seconden? 
  • 100 rietjes plaatsen in de beker en even natellen in sprongen van 10. 

Werken jullie ook met het 100 dagen rekenproject?

Andere activiteiten rondom getalbegrip lees je hier.

Getalbegrip tot 100

Getalbegrip tot 100

Getalbegrip is een belangrijk rekenonderdeel in de onderbouw. Door getalbegrip leren kinderen de waarde van getallen en de onderlinge relaties daarvan te herkennen.

Wat valt onder getalbegrip?

  • Verder tellen en terug tellen
  • Buurgetallen: kleine buur en grote buur.
  • Vergelijken van getallen: meer, minder en evenveel
  • Hoeveelheden overzien
  • Getallen van klein naar groot
  • Liggen getallen dichtbij elkaar of ver van elkaar af?
  • Tellen in spongen van 2, 5 en 10
  • Getallen goed lezen, uitspreken en schrijven.

Spelletjes voor in de klas

In de klas ben ik heel regelmatig bezig met getalbegrip. Hieronder beschrijf ik een aantal spelletjes die het bij mij in de groep goed doen. Het enige wat je nodig hebt is een stapel getalkaarten in het getalgebied waarmee je wilt oefenen. Wat ook leuk is om schelpen of andere voorwerpen te nummeren. 

Tweetallen – van klein naar groot race

Geef elk tweetal een stapel getalkaarten. Na je startsein leggen alle tweetallen de getalkaarten zo vlug mogelijk van klein naar groot. Is het goed? Dan krijg je een nieuwe stapel. Welk tweetal lukt het als eerst om 3 stapels goed te krijgen? Of wie lukt het met steeds meer kaarten?

Klassikaal

Ieder kind krijgt een aantal getalkaarten. Hier zijn diverse klassikale activiteiten mee te doen. Deze spellen zijn natuurlijk ook goed in te zetten bij een lager getalgebied. Te denken valt aan:

  • Pak het grootste getal.
  • Pak het kleinste getal.
  • Leg van klein naar groot.
  • Welk getal zit er tussen de 30 en 40. Welk getal tussen de 50 en 60.
  • Kies één getal en schrijf de buurgetallen op. Laat je (schouder)maatje raden welk getal je hebt gekozen.
  • Wie heeft (toevallig) het buurgetal van 56? Laat maar zien.
  • Kies één getal. Ga met de hele klas van klein naar groot staan. 
  • Kies één getal. Ga op de juiste plek staan (denkbeeldige getallenlijn in de klas). Wie kan het getal raden?
  • Neem al je getalkaarten mee. We lopen door de klas op muziek. Staat de muziek stil dan zoek je een maatje. Spreek met de klas af hoe je kunt winnen: wie het grootste getal heeft of wie het kleinste getal heeft of wie het dichtstbij de 50 zit of … Degene die dat heeft mag de kaarten hebben. Je gaat net zolang door tot de muziek weer aan gaat.

Bestaande spellen of projecten

Getalbegrip kan je op diverse manieren oefenen. Met bovenstaande spelletjes in de klas, maar ook met bestaande projecten of spellen. Hieronder beschrijf ik een aantal favorieten. 

De rekenhoek – thema zomer

Download hier 3 zomerse spellen rondom getalbegrip tot 100. 

Wil je nog meer zomerse rekenspellen? Kijk dan hier! (tot 1 juli 2020 voor 2,95). 

Het 100 dagen rekenproject

Een prachtig project van Slimme Kleuters is het 100 dagen rekenproject. Elke schooldag stop je een rietje in een beker. Zitten er 10 rietjes in de beker van de eenheden, dan gaat dit groepje als bosje van 10 naar de tientallen. Je hebt dan 1 tiental en 0 eenheden, dus 10. Op deze manier zien de kinderen de getallen tot 100 ontstaan. Op de 100e schooldag vier je natuurlijk feest.

Tip: ga nog tien dagen verder met het tellen van de schooldagen. Zodat de kinderen inzien dat 101 eigenlijk 100 en 1 is en niet 1 honderd. Het verschil tussen 101 en 110 kan je daarnaast duidelijk maken.

Lees ook: 100 dagen feest!

Rondje Rekenspel 

De site Rondje Rekenspel heeft allerlei rekenspellen bedacht die goed te gebruiken zijn rondom getalbegrip. Op de website kan je filteren op domein of groep. Hieronder benoem ik twee spelletjes.

Catch

Bij het spel catch gaat het er om dan de leerlingen het eerst omgedraaide getal vangen. Het is de bedoeling dat ze een getalkaart lager dan het getal en een getalkaart hoger dan het getal omdraaien. Is dit gelukt? Dan krijgt die speler de drie kaarten. Lukt het niet, dan moeten de kaarten weer omgedraaid worden en wordt er een nieuw startgetal omgedraaid. Het startgetal wordt omgedraaid door degene die de ronde niet speelt.

Dichtst erbij

Iedere deelnemer heeft een stapel kaarten. Wie het dichtst bij het startgetal zit wint alle kaarten. In het geval van de foto is 7 het startgetal. 8 ligt er het dichtst bij. Degene met 8 wint alle kaarten. Variant op dit spel: wie heeft het grootste of het kleinste getal.

Met Sprongen Vooruit

Ook de spellen van Met Sprongen Vooruit zijn goed in te zetten bij getalbegrip. Denk hieraan de dienaren van de koning (tellen tot 130), straatje maken van 4 getallen en gok een hok (tot 60 of 100). 

Buiten oefenen

Getalbegrip leent zich er ook heel goed voor om buiten te oefenen. Lees mijn blog naar buiten!

Ook op mijn Instagram-pagina plaats ik regelmatig tips voor buitenspel. 

 

Jomathic

Jomathic

Materiaal waar ik veel mee werk in de klas is Jomathic. Jomathic bestaat uit 58 hardhouten cijfers van 1 t/m 10. Het fijne van dit materiaal is dat de blokken zo samengesteld zijn dat de 9 en 1 precies even groot zijn als de 10. De 7 en 2 precies even groot als de 9. Er passen 10 blokjes van 1 in de 10, of 5 blokken van de 2. Zo kunnen de leerlingen zichzelf controleren.

Werkwijze in de groep

Ik gebruik de blokken bij elke splitsingen tot 10 die we leren en/of inoefenen. Daarnaast gebruik ik ze bij het maken van sommen.

Ook bij de kleuters is Jomathic goed in te zetten: hoeveel blokken van 1 passen er in een 9. Welk getal mist in de getalrij tot 10… Of gewoon om lekker mee te bouwen. Experimenteren met materiaal is natuurlijk ook gewoon leuk!

Splitsen en sommen maken

Als we de splitsingen van 8 hebben gevonden, zetten we die als een muur in in de klas (zie foto). Daarna kunnen we er sommen mee maken. Dit demonstreer ik door de blokken weg te halen en weer toe te voegen. Op deze manier zien de leerlingen het verband tussen de splitsingen en het maken van sommen. Bijkomend voordeel vind ik dat plus- en minsommen samen geoefend worden. Er is namelijk een relatie met elkaar: 8 – 4 = 4, want 4 + 4 = 8. 8 kan je dus splitsen in 4 en ….

Spelvormen

Splitsen van de getallen

Ieder kind krijgt een cijferblok. De leerlingen lopen door de klas. Roep: wissel en de kinderen wisselen het blok met de leerling die ze als eerst tegenkomen. Roep: maatje of zoek samen 7. De leerlingen zoeken zo snel mogelijk iemand waarmee ze samen de geleerde splitsing kunnen maken. Of ze een goede splitsing hebben gemaakt is te controleren door het getal naast het gesplitste getal te houden.

5 en 2 is evenveel (en even groot) als het cijfer 7.

De muur van …

Met de blokken van Jomathic kan je een splitsmuur maken. Dit kan klassikaal, maar kan ook heel goed als opdracht in een circuit.

Jomathic en splitshuizen

In de klas gebruik ik Jomathic regelmatig in combinatie met de splitshuizen. De blokken van 1 tot 10 staan boven op de kast, zodat de kinderen de gemaakte splitsingen kunnen controleren.

Dit is ook een opdracht die tijdens de inloop op de strippenkaart kan.

Jomathic en de splitshuizen

De blokken zijn te koop bij wizz-spel. Hier zijn ook veel werkvormen te vinden.

Welkom bij de rekenhoek!

Welkom bij de rekenhoek!

Welkom bij de rekenhoek. De rekenhoek gaat over het rekenonderwijs in groep 3. Vanaf 2017 gebruik ik geen rekenmethode meer. De rekenlessen worden samengesteld aan de hand van de rekendoelen en de invulling van de lessen zijn spelenderwijs (zonder werkboeken!). Mijn ervaringen en ideeën deel ik op deze site.

Meer informatie vind je onder het kopje contact.